Uitdrukkingen & gezegden
Zonder er bij stil te staan, gebruiken we in ons dagelijks taalgebruik veel uitdrukkingen en gezegdes. Beeldspraak en uitdrukkingen zijn vaak niet letterlijk te vertalen. Als je bijvoorbeeld de appel valt niet ver van de boom letterlijk zou vertalen, slaat dat helemaal nergens op in het Frans. Tel père, tel fils. (zo vader, zo zoon) zou een betere equivalent zijn. Veel uitdrukkingen zijn met elkaar te vergelijken, maar vaak zijn er kleine verschillen. Bijvoorbeeld:
- Een kikker in je keel hebben → avoir un chat dans la gorge.
- Fransen hebben dus geen kikker, maar een kat in de keel.
- Al doende leert men → c’est en forgeant qu’on devient forgeron.
- Fransen geven het voorbeeld van een smid. Alleen door te smeden, word je smid.
- Iets door de vingers zien → fermer les yeux sur quelque chose.
- Fransen laat iets oogluikend toe door de ogen te sluiten ipv door de vingers te kijken.
- De druppel die de emmer deed overlopen → la goutte d’eau qui a fait déborder le vase.
- Bij de Fransen loopt niet de emmer, maar de vaas over.
- Een druppel op een gloeiende plaat → une goutte d’eau dans la mer.
- Fransen spreken over een druppel water in de zee, i.p.v. op een gloeiende plaat.
- De handdoek in de ringen gooien → jeter l’éponge. Fransen gooien niet de handdoek, maar de spons.
Andersom werkt het ook, als je de Franse uitdrukking ‘tomber dans les pommes’ letterlijk zou vertalen naar ‘tussen de appels vallen’, zou dat erg raar zijn. Een Nederlander zou deze vertaling niet snappen. Hoezo val je tussen de appels? Was je appels aan het plukken? Als tolk moet je dus weten dat met deze uitdrukking, flauwvallen wordt bedoeld. Zo zijn er talloze voorbeelden waarbij letterlijk vertalen niet goed zou zijn.
Taal is dynamisch, cultuur gebonden en intrigerend. Als tolk ben je bekend met gangbare uitdrukkingen en ken je die uit je hoofd, oftewel connaître par coeur (uit je hart leren).
Appeltje eitje dus, oftewel simple que bonjour!
HET LEVEN VAN EEN TOLK
In de maand oktober heb ik op twee Filmfestivals getolkt: PAFF en Cinekid Festival. Twee compleet verschillende Franse films met dieren in de hoofdrol. De regisseurs waren aanwezig voor vragen van journalisten en mensen uit het publiek. Zo vertelt le réalisateur van Le petit paysan over de obstakels bij het filmen van 30 koeien en de maker van Bollie en Billie 2 legt aan de kindjes in de zaal uit hoe de hond gedresseerd werd en dat de broodrooster natuurlijk niet écht kon vliegen. Een kijkje in le making of van Franse films.
Van gespleten punten, uitgroei tot roos. Mijn vakjargon is uitgebreid met deze tolkopdracht. De presentaties over haarkleuring, haarverzorging en styling producten hebben mij veel geleerd over het vak, maar ook vooral doen beseffen dat ik zelf snel weer naar de kapper moet!
Een tolk tolkt en een vertaler vertaalt. Het is niet moeilijk en toch moet ik als beëdigd tolk Frans vaak uitleggen dat ik geen boeken vertaal. Voor het voorjaarsnummer van het tijdschrift En Route heb ik Sjokean Oosterbaan, directrice van ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalers geïnterviewd. Een goed gesprek over tolken, vertalen en de passie voor taal.
Tolken in Aruba voor de Europese Unie (OCT-EU Ministerial Conference). Een mooie uitdaging en ervaring met Sophie Vanheusden en Christine Krätke-Plard
Tolken in het shopparadijs Lille voor de Franse store managers van Coolcat. Een opdracht over marketing, visual merchandising en mode.
Een Franse delegatie van hoge ambtenaren is op werkbezoek in Utrecht. Een interessante tolk opdracht over o.a. de bouwplannen in het stationsgebied van Utrecht. Mijn oude studentenstad is veel veranderd, maar de Domtoren blijft de trots van de stad en dat begrijpen de Fransen wel.
Léa Fehner, een Franse regisseuse die met veel passie en energie over haar uitbundige film vertelt. Met veel plezier heb ik voor haar getolkt voor interviews met o.a. Het Parool en De Volkskrant en een Q&A sessie in De Uitkijk in Amsterdam.
Vandaag en morgen komen 150 planologen / architecten / burgemeesters en wethouders uit Frankrijk naar Amsterdam. Christine Monnet en ik verzorgen de simultane vertolking van dit congres over innovatieve stadsplanning en Nederlandse nuchterheid.
Het beroep tolk is niet voor iedereen duidelijk. Veel mensen zien je als een soort wandelend woordenboek dat vooral boeken vertaald. Echter tolk of vertaler is echt een ander vak. Ik heb passie voor taal en werk graag met mensen. Ik ben tolk en leg graag uit wat ik doe.
Er bestaan nogal wat misverstanden over ‘t beroep tolk. Allereerst de verwarring over de werkzaamheden. Ben je tolk of vertaler? Daarnaast heerst de veronderstelling dat tolken wandelende woordenboeken zijn.....
Het is halverwege juni. Het is zonnig en ik fiets via de grachten naar de Vondelstraat. Snel zet ik mijn fiets op slot en doe even mijn haar goed. Misschien toch een beetje zenuwachtig, loop ik het Vondel Hotel binnen en meld me bij de balie. Hier verblijft Dj St Germain en in zijn luxe hotelsuite zijn enkele interviews gepland met journalisten...
Tolken is een dynamisch beroep. Als tolk kom je op veel plekken en vertaal je gesprekken over verschilende vakgebieden. Zo was ik laatst voor een tolkopdracht in de Bonduelle fabriek in Noord Frankijk en een paar weken later stond ik op het podium van ‘t SCENECS filmfestival te tolken voor een Franse regisseur.